«Театр мениң өмирим»

Өзбекстан халық артисти,Бердақ атындағы мәмлекетлик сыйлықтың лауреаты Нажиматдин  Аңсатбаев Қарақалпақ мәмлекетлик жас тамашагөйлер театрының биринши режиссёры

Қарақалпақ көркем өнериниң,қарақалпақ театрының раўажланыўына ҳәм алға илгерилеўине  өзиниң салмақлы үлесин қосқан талантлы актёр ҳәм белгили режиссёр, ҳүрметли устаз, Өзбекистан халық артисти, Бердақ атындағы мәмлекетлик сыйлықтың лауреаты Нажиматдин Аңсатбаев 1943-жылы 23-декабрь күни Кегейли районының Б.Кәримбердиев атындағы хожалықтың «Шоқ тораңғыл» аўылында дийхан шаңарағында туўылған.

  1960-жылы орта мектепти тамамлап көркем өнерге деген қызығыўшылығы   Бердақ атындағы Қарақалпақ музыкалы  театрына алып келди.Өз  жумысын қосықшылықтан баслады  ҳәм 1961-жылы Ташкент мәмлекетлик театр ҳәм сүўретшилик институтының актёрлық факультетине оқыўға кирди. 1966-жылы институтты табыслы тамамлап     театрға  актёр лаўазымына жумысқа келди.

 Театрда Нажиматдин Аңсатбаев  өзиниң таланты, тәбият инәм еткен сын-сымбаты,  және жағымлы ҳаўазы менен дәрҳәл көзге түсип тез арада ол белгили драматурглерден К.Голдонидиң  «Еки байға бир малай», спектаклинде Флориндо, М.Шамқаловтың «Қәйин ене» спектаклинде Аяз, И,Юсуповтың «Актрисаның ығбалы»спектаклинде    Әбдираман Отепов, И.Махсумовтың «Наўайы Астарабадта» спектаклинде Наўайы, Жолмурза Аймурзаевтың «Бердақ» спектаклинде Бердақ,  В.Шекспирдиң «Отелло» спектаклинде Кассио, Т.Жумамуратовтың «Тикленген туў» спектаклинде Байхан, А.Бегимов ҳәм Т.Алланазаровтың «Ғәрип ашық»спектаклинде Ғәрип, Т.Сейтжановтың «Әбу Райхан Беруний» спектаклинде Мамун шах, С.Хожаниязовтың «Маман бий» спектаклинде Маман, А.Абдулинниң «Он үшинши председатель» спектаклинде Сагадеев, Б.Жакиевтиң  «Әке тәғдири» спектаклинде Ақылбек сыяқлы тарийхый шахс образлары  менен  лирик қаҳарман образларын  шеберлик пенен атқарып халқымыздың  сүйикли актёрына айланды.Жәнеде Нажиматдин Аңсатбаев биринши қарақалпақ операсы болған «Әжинияз» операсында Әжинияздың ариясын атқарды.

Роль атқарыўы менен бир қатарда көплеген спектакллерде екинши режиссёрлық ўазыйпасын атқарған.

Нажиматдин Аңсатбаев 1973-жылы Москвадағы  Малый театрына еки жыллық режиссёрлық  курсқа стажировкаға жиберилди. Бул жерде Нажиматдин Аңсатбаевқа театрдың бас режиссёры, халық артисти, мәмлекетлик сыйлықлардың лауреаты, профессор Б.И.Ровенских устазлық етти. Усы театрда 1975-жылы сахналастырылған К.Симоновтың «Рус адамлары» спектаклинде режиссёр ассистенти ўазыйпасын атқарды.

  Стажировкадан келгеннен кейин режиссёр ҳәм актёр сыпатында Нажиматдин Аңсатбаев  Қарақалпақ театр репертуарын раўажландырыўға өзиниң салмақлы үлесин қосып миллий драматурглеримиздиң, жәҳән ҳәм классик драматурглериниң 60 тан аслам шығармаларын сахналастырды.

Т.Жумамуратовтың «Тикленген туў», К.Рахмановтың «О дуньяға мирәт», «Жаралы жүреклер», «Урыны қарақшы басты», Қ.Абдиреймов ҳәм Т.Сейтжановтың «Абу Райхан Беруний», О.Абдирахмановтың «Тирсеклер», «Биринши қарақалпақ операсы», Н.Мухаммеддинов ҳәм И.Юсуповтың «Әжинияз» операсы, М.Каримниң «Ай тутылған түнде», А.Абдулинниң «Он үшинши председатель», А.Қаҳҳардың «Сақ ғарға сағағынан», Б.Жакиевтың «Әке тәғдири», С.Ахмадтың «Келинлер қозғалаңы», Цагарилдиң «Ханума», С.Юдаковтың «Майсараның ҳийлеси», У.Умарбековтың «Өз арзасы менен», С.Балғабаевтың «Ең сулыў келиншек», К.Нарқабылдың «Нур саяда қалмайды», С.Хожаниязовтың «Сүймегенге сүйкенбе» спектакллерин сахналастырып, театрда үлкен из қалдырды.

Ол өзиниң өмирлик жолдасы талантлы актриса Ажар Аңсатбаева менен биргеликте театр сахнасында тамашагөйлердиң есинде қалатуғын образларды дөретиў менен бир қатарда шаңарақта үлгили әке сыпатында да төрт перзентти тәрбиялап кәмалға келтирди.                                

Нажиматдин Аңсатбаев күшли және жағымлы драмалық баритон даўысқа ийе. Усының нәтийжесинде ол халық сүйген қосықшылардың бирине айланды. Нажиматдин Аңсатбаев атқарған көп санлы қосықлар музыкалы спектакллер менен операдағы ариялар тыңлаўшылар арасында кеңнен тарқалған.

Нажиматдин Аңсатбаев 1978-жылы ашылған С.Хожаниязов атындағы Жас тамашагөйлер театрына көркемлик жақтан басшы, бас режиссёр лаўазымына тайынланды. Театр өзиниң биринши пердесин Н.Ансатбаев тәрепинен қойылған К.Рахмановтың «Егленген бәҳәр» спектакли менен ашты. Және де бул театрда жаслар кеўлинен шығатуғын Ж.Махмудовтың «Жалаңаш корол», Б.Жакиевтың «Әке тәғдири», С.Балғабаевтың «Ең сулыў келиншек», С.Жумағуловтың «Адамлар қалай бузылған», «Күйеўиңди берип тур», Ч.Маметовтың «Жетимек» спектакллерин сахналастырды. Сахна өнериниң нәзик сырларын жетик ийелеген режиссёр 1990-жылы Туркменистан Ташаўыз мәмлекетлик сазлы театрында ҳәм 1999-жылы Ташкенттеги Өзбек миллий академиялық, Миллий драма театрында Б.Мухаевтың «Өмирден тойынған түн» атлы шығармасын табыслы сахналастырып, үлкен абырайға ийе болды. 1977-жылы сахналастырылған «Ай тутылған түнде» спектакли Аўқамлық Республикалар арасында өткерилген екинши театрлар фестивалында биринши дәрежели диплом менен сыйлықланған болса, ал оның «Он үшинши председатель», «Өз арзасы менен» спектакллери Өзбекистан театрлары  арасында «Ең жақсы қойылған шығарма» деп табылды.

Булардың өзиде Нажиматдин Аңсатбаев режиссурасының қай дәрежеде күшли  екенлигин дәлиллейди.

1995-жылы Орайлық Азия республикалары Фестивалларында «Ең сулыў келиншек»  спектакли ушын Нажиматдин Аңсатбаев «Ең жақсы режиссура» номинациясының  жеңимпазы  болды. Сондай-ақ Амир Тимурдың 660 жыллығына бағышланған таңлаўда Нажиматдин Аңсатбаев сахналастырған «Сақыпқыран» спектаклиндеги Б.Узақбергенов атқарған Амир Тимур образы жеңимпаз болды.

Көп жыллар даўамында Нажиматдин Аңсатбаев директор ҳәм бас режиссёр сыпатында Қарақалпақ мәмлекетлик музыкалы театрын табыслы түрде басқарды. Театр жәмәәти 2008 ҳәм 2014-жыллар Ашқабадта өткерилген халық аралық фестивалына 2009-жыл октябрь айында Мыср Араб республикасының Қайр қаласында өткерилген     ХХΙ- халық аралық театр фестивалына «Ең сулыў келиншек» спектакли менен қатнасып театр өнерин жәҳәнге танытыўға салмақлы үлес қосты.2009-жылы Озбекистанның  37  театры  арасында «Йилнинг  энг фаол театры» номинациясы бойынша биринши орынды алды. Оның сахналастырған П.Айтмуратовтың «Талаплыға нур жаўар» спектакли Ташкент қаласында  2011-жыл өткерилген «Сени куйлаймиз замандош»  атамасындағы І фестивалда ең алдынғы, ал 2013-жыл өткерилген фестивалда  «Нур саяда калмайды»спектакли ІІІ- орынды алыўға миясар болды. 

Қарақалпақ сахнасында  Нажиматдин Аңсатбаев  тәжирийбели устаз болып табылады.Ол қарақалпақ режиссёрларының  уллы устазы. Оның басшылығында көп санлы талантлы актерлар өсип шықты.

Нажиматдин Аңсатбаев мийнетлери мәмлекетимиз тәрепинен жоқары баҳаланды. 1969-жылы Қарақалпақстан Республикасына хызмет көрсеткен артист, 1974-жыл Озбекистан Халық артисти атақлары берилди. 1980-жылы Бердақ атындағы мәмлекетлик сыйлықты, 2000-жылы «Меҳнат шухрати», 2009-жылы«Эл юрт ҳурмати» орденлерин алыўға мияссар болды. Ол өмирлик жолдасы Қарақалпақстанда хызмет көрсеткен артист Ажар Аңсатбаева менен татыў жасап қызларын қутлы жерге қондырды, улын уйлендирди. Ҳәзирги ўақытта Өзбекистан мәмлекетлик көркем өнер ҳәм мәденияты институты Нөкис филиалында режиссура бойынша сабақ берип келмекте.

Алтынай Сейтимова- Қарақалпақ мәмлекетлик жас тамашагөйлер театрының режиссёр асиссенти